- تعداد نمایش : 101
- تعداد دانلود : 105
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2048
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8099
سال : 19
شماره : 7
شماره پی در پی : 125
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 7،
،
شماره پی در پی 125
آسیب‌شناسی رمان نوجوان در دهه ۱۳۹۰: تحلیل محتوایی و ساختاری
صفحه
(1
- 23)
معصومه اصفهانی‌ها ، رضا شجری (نویسنده مسئول)، فاطمه سادات طاهری
تاریخ دریافت مقاله
: فروردین 1405
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: تیر 1405
چکیده
زمینه و هدف: پژوهش در حوزۀ رمان نوجوان به مثابه یکی از گونه های تأثیرگذار ادبیات معاصر، از جایگاهی ویژه در مطالعات ادبی و فرهنگی ایران برخوردار است. این مقاله با هدف بررسی روندهای پژوهشی در حوزۀ رمان نوجوان، با تأکید بر دهۀ ۱۳۹۰، به تحلیل موضوعات، روش‌ها و چارچوب‌های نظری مورد استفادۀ پژوهشگران می‌پردازد.
روش: روش تحقیقِ به کارگرفته شده در این مقاله، تحلیل محتوای کیفی آثار منتخب است.
یافته ها: یافته ها نشان می‌دهد که رمانهای این دوره عمدتاً در چهار محور اصلی متمرکز بوده اند: ۱) درون‌مایه های رمان نوجوان با تأکید بر مسائل هویتی، روان‌شناختی و اجتماعی؛ ۲) عناصر ساختاری و زیبایی‌شناختی از منظر روایت‌شناسی و شخصیت‌پردازی؛ ۳) رمان هایی با رویکردهای جامعه شناختی، تربیتی و فلسفی؛ این پژوهش با نگاهی تحلیلی و انتقادی، رمانهای شاخص این دوره را در گروه "تألیف" مورد مطالعه قرار می‌دهد و کاستی‌ها و قوت‌های آن‌ها را در سه سطح ساختاری، محتوایی و ادبی بررسی می‌کند. امید است که یافته های این پژوهش، علاوه بر کمک به پیشینه مطالعاتی ادبیات کودک و نوجوان، راهنمایی عملی برای نویسندگان، مربیان، گروه های مرجع و خانواده ها در گزینش و تولید آثار مناسب فراهم آورد.
کلمات کلیدی
رمان نوجوان
, تحلیل محتوا
, آسیب‌شناسی
, دهه نود.
- اکبری، م.، و همکاران. (۱۳۹۹). «تحلیل محتوای رمانهای نوجوان منتشرشده در دهۀ هشتاد». فصلنامۀ مطالعات ادبیات کودک، ۱۱(۲)، ۱۲۰ـ۱۴۵.
- اکبرپور، احمد. (۱۳۹۲). لحظه های سکسکه. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
- احمدی، احمد. (۱۳۸۷). روان‌شناسی نوجوانان و جوانان. اصفهان: انتشارات مشعل.
- ارسطو. (۱۳۷۵). فن شعر (ترجمۀ شجاع‌الدین شفا). تهران: انتشارات علم.
- ابریشمی، خسرو. (۱۳۸۸). فن داستان‌نویسی. تهران: انتشارات سوره مهر.
- ایکو، امبرتو. (۱۳۸۶). نقش خواننده (ترجمۀ عبدالله کوثری). تهران: انتشارات مرکز.
- بازرگان، عباس. (۱۳۸۵). روان‌شناسی رشد نوجوانی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
- بندورا، آلبرت. (۱۳۹۶). نظریۀ یادگیری اجتماعی (ترجمۀ یحیی سیدمحمدی). تهران: انتشارات ارسباران.
- بوردیو، پیر. (۱۳۹۲). تمایز: نقد اجتماعی قضاوت ذوق (ترجمۀ محمدجعفر پاک‌نیا). تهران: نشر ثالث.
- بروکس، کلینت، و وارن، رابرت پن. (۱۳۹۲). درک شعر و داستان (ترجمۀ محمد بهارلو). تهران: انتشارات نیلوفر.
- تودوروف، تزوتان. (۱۳۹۳). معرفی ادبیات تخیل (ترجمۀ فرشید دلشاد). تهران: انتشارات مرکز.
- توزنده جانی، جعفر. (۱۳۹۷). میهمانی دیوها. تهران: نشر مدرسه.
- جمشیدیان، کریم. (۱۳۸۸). زبان و سبک در رمان معاصر ایران. تهران: انتشارات سخن.
- جهانگیریان، عباس. (۱۳۹۷). سایۀ هیولا. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
- حسن‌زاده، فرهاد. (۱۳۹۱). این وبلاگ واگذار می‌شود. تهران: نشر افق.
- حسینی، س. (۱۳۹۸). «مروری بر نشر رمان نوجوان در ایران: دهۀ ۱۳۹۰». کتاب ماه ادبیات و فلسفه، ۲۵(۴)، ۱۰ـ۲۵.
- خانیان، جمشید. (۱۳۹۸). امپراتور کوتولۀ سرزمین لی‌لی‌پوت. تهران: نشر افق.
- خانیان، جمشید. (۱۳۹۹). در یک ظهر داغ دختری از بصره آمد. تهران: نشر نردبان.
- خانیان، جمشید. (۱۳۹۹). ناهی. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
- خسرونژاد، مرتضی. (۱۳۸۲). معصومیت و تجربه: درآمدی بر فلسفۀ ادبیات کودک. تهران: نشر مرکز.
- خسرونژاد، مرتضی. (۱۳۸۷). دیگرخوانیهای ناگزیر: رویکردهای نقد و نظریۀ ادبیات کودک. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
- دلانی، ساموئل. (۱۳۹۴). داستانهای علمی ـ تخیلی (ترجمۀ مسعود مینوی). تهران: انتشارات ققنوس.
- زریاب‌خویی، عباس. (۱۳۸۴). تاریخ ادبیات داستانی در ایران. تهران: انتشارات سخن.
- سانتراک، جی. دبلیو. (۲۰۱۲). روان‌شناسی رشد: از کودکی تا نوجوانی (ترجمۀ ا. فیض). تهران: انتشارات رشد.
- سردارمکری، فرهاد. (۱۳۹۱). روان‌شناسی ادبیات (ترجمۀ فرهاد طاهری). تهران: انتشارات دانشگاه هنر.
- سرمشقی، فاطمه. (۱۳۹۵). سیمرغ پدربزرگ من بود. تهران: نشر نردبان.
- سرمشقی، فاطمه. (۱۳۹۸). ققنوس همین‌جاست. تهران: نشر پیدایش.
- سلیمانی، محسن. (۱۳۶۹). رمان چیست. تهران: نشر نی.
- شاه آبادی، حمیدرضا. (۱۳۹۶). دروازۀ مردگان: قبرستان عمودی. تهران: نشر افق.
- شاه آبادی، حمیدرضا. (۱۳۹۷). دروازۀ مردگان: شب خندق. تهران: نشر افق.
- شاه آبادی، حمیدرضا. (۱۳۹۹). دروازۀ مردگان: چاه تاریکی. تهران: نشر افق.
- شایگان، داریوش. (۱۳۷۸). ازخودبیگانگی فرهنگی در ایران. تهران: انتشارات فرزان روز.
- شعاری‌نژاد، علی‌اکبر. (۱۴۰۱). ادبیات کودکان. تهران: انتشارات اطلاعات.
- شمس، محمدرضا. (۱۳۹۴). هیولای کوه به دوش. تهران: نشر هوپا.
- شیخ‌الاسلامی، حسین. (۱۳۸۹). «ویژه نامۀ همایش رمان کودک و نوجوان: ایده ها و دشواریها». چهاردهمین جشنوارۀ کتاب کودک و نوجوان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، پاییز، ش. ۱۱۹ـ۱۲۰.
- صادقی، محمدعلی. (۱۳۸۵). مقدمه ای بر رمان‌نویسی در ایران. تهران: انتشارات علم.
- فریزر، جیمز. (۱۳۸۲). شاخۀ زرین (ترجمۀ احمد آرام). تهران: انتشارات علم.
- فرانکل، ویکتور. (۱۳۸۹). انسان در جست‌وجوی معنا (ترجمۀ مهرداد فیض‌بخش). تهران: انتشارات علم.
- فورستر، ای. ام. (۱۳۹۵). جنبه های رمان (ترجمۀ رضا سیدحسینی). تهران: انتشارات نیلوفر.
- قزل‌ایاغ، ثریا. (۱۳۹۳). ادبیات کودکان و نوجوانان و ترویج خواندن. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).
- کلهر، فریبا. (۱۳۹۰). بازگشت هرداد. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
- گلشیری، سیامک. (۱۳۹۶). گورشاه: به سوی قلمرو شاه یوناس. تهران: نشر افق.
- گلشیری، سیامک. (۱۳۹۶). گورشاه: دختران گمشده. تهران: نشر افق.
- گلشیری، سیامک. (۱۳۹۹). گورشاه: طلسم فرشتۀ مرگ. تهران: نشر افق.
- گلشیری، سیامک. (۱۴۰۰). گورشاه: یاران پادشاه. تهران: نشر افق.
- گیدنز، آنتونی. (۱۳۹۸). مقدمه ای بر جامعه شناسی (ترجمۀ منوچهر صبوری). تهران: نشر نی.
- لاکونت، ژرژ. (۱۳۸۵). تاریخچه و اصول رمان تاریخی (ترجمۀ منوچهر بدیعی). تهران: انتشارات توس.
- محمودی، ن. (۱۳۹۷). «چالشهای کیفی در رمان نوجوان معاصر». پژوهشنامۀ ادبیات کودک و نوجوان، ۲۳(۳)، ۸۵ـ۱۰۵.
- مهدوی، اعظم. (۱۴۰۰). صفورا اره و غلام بهونه. تهران: نشر هوپا.
- مرزوقی، محمدرضا. (۱۴۰۰). مشترک موردنظر. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
- نصر، سیدحسین. (۱۳۸۰). انسان و طبیعت در ادبیات. تهران: انتشارات امیرکبیر.
- هوشیار، مریم، و همکاران. (۱۳۹۱). روان‌شناسی رمان. تهران: انتشارات رشد.